Trong bối cảnh quan hệ lao động ngày càng đa dạng, yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động đặt ra nhiều thách thức mới. Tại Quảng Ninh, các cấp công đoàn đang đổi mới hoạt động, hướng mạnh về cơ sở, chủ động đại diện, chăm lo, bảo vệ đoàn viên, người lao động bằng nhiều giải pháp thiết thực. Qua đó, vai trò của tổ chức công đoàn ngày càng thể hiện rõ nét trong đời sống công nhân lao động.

Điểm tựa từ cơ sở

Công đoàn phường Hà Tu và Công đoàn Công ty CP Đầu tư và Phát triển môi trường đô thị Quảng Ninh trao quà cho mẹ con chị Tăng Thị Thanh Vân.

Tại Công ty CP Đầu tư và Phát triển môi trường đô thị Quảng Ninh, nơi có gần 400 lao động, trong đó phần lớn là nữ, sự đồng hành của tổ chức công đoàn đã trở thành điểm tựa giúp nhiều chị em vượt qua khó khăn, yên tâm gắn bó với công việc.

Sau giờ làm việc trên những tuyến phố, nhiều chị em công nhân môi trường lại trở về với những nỗi lo thường nhật của cuộc sống. Với chị Tăng Thị Thanh Vân, công nhân môi trường của Công ty, hành trình mưu sinh còn nhiều vất vả hơn khi một mình nuôi ba con nhỏ đang tuổi ăn học.

Gia đình bốn mẹ con hiện sống trong một căn phòng trọ nhỏ tại phường Cao Xanh. Thu nhập khoảng 7 triệu đồng mỗi tháng, nhưng chi phí sinh hoạt khiến chị luôn phải làm thêm để trang trải cuộc sống.

Công nhân Công ty CP Đầu tư và Phát triển môi trường đô thị Quảng Ninh thu gom rác thải đô thị trên địa bàn phường Hà Lầm.

Thấu hiểu hoàn cảnh đó, tổ chức công đoàn thường xuyên quan tâm, động viên gia đình chị. Trong tất cả các dịp lễ, Tết, những món quà chứa đựng sự sẻ chia, giúp chị thêm nghị lực vượt qua khó khăn. Mới đây, Công đoàn phường Hà Tu tặng cậu con trai út của chị một bộ bàn ghế học tập, để em có điều kiện chuẩn bị bước vào lớp 1. Công đoàn Công ty CP Đầu tư và Phát triển môi trường đô thị Quảng Ninh cũng tặng mẹ con chị một nồi cơm điện mới thay cho nồi cũ đã hỏng với mong muốn mỗi bữa cơm gia đình thêm phần ấm áp.

Chị Tăng Thị Thanh Vân chia sẻ: “Hoàn cảnh tôi khó khăn, nhưng được công đoàn quan tâm giúp đỡ nên tôi có thêm nghị lực để vượt qua, cố gắng làm việc và nuôi các con ăn học”.

Không chỉ quan tâm tới đời sống, Công đoàn công ty còn phối hợp với chuyên môn tạo điều kiện để người lao động yên tâm làm việc.

Ông Nguyễn Ngọc Vân, Chủ tịch Công đoàn Công ty CP Đầu tư và Phát triển môi trường đô thị Quảng Ninh, cho biết: “Ngành nghề của công ty là thu gom, vận chuyển rác thải, nhiều lao động có hoàn cảnh khó khăn. Ban Chấp hành công đoàn phối hợp với lãnh đạo công ty sắp xếp công việc theo địa bàn gần nhà để người lao động thuận tiện đi làm, bố trí thời gian phù hợp để vừa làm việc vừa chăm sóc gia đình. Hằng năm, công đoàn phối hợp với cấp trên tổ chức khám sức khỏe cho công nhân; các dịp lễ, Tết đều rà soát, hỗ trợ những trường hợp khó khăn. Đầu năm học hay dịp Trung thu cũng quan tâm, tặng quà cho con em công nhân…”.

Lan tỏa hoạt động chăm lo người lao động

Từ những câu chuyện cụ thể ở cơ sở, có thể thấy rõ vai trò của tổ chức công đoàn trong việc đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Những năm gần đây, các cấp công đoàn Quảng Ninh không ngừng đổi mới nội dung và phương thức hoạt động, hướng mạnh về cơ sở, lấy đoàn viên và người lao động làm trung tâm. Công đoàn tích cực tham gia xây dựng và giám sát thực hiện chính sách pháp luật liên quan đến người lao động; đồng thời tổ chức nhiều hoạt động tư vấn pháp luật, đối thoại với công nhân lao động ngay tại doanh nghiệp. Toàn tỉnh đã tổ chức hàng trăm cuộc tư vấn pháp luật lưu động cho hàng chục nghìn lượt người lao động, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật và hỗ trợ người lao động bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Ông Tô Xuân Thao, Chủ tịch LĐLĐ tỉnh, tặng quà nhân dịp Tết sum vầy 2026 cho công nhân KCN Cảng biển Hải Hà.

Bên cạnh đó, công đoàn các cấp cũng đẩy mạnh thương lượng tập thể, ký kết thỏa ước lao động tập thể với nhiều điều khoản có lợi hơn cho người lao động, tập trung vào tiền lương, tiền thưởng, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi và điều kiện lao động. Hoạt động chăm lo đời sống đoàn viên được triển khai thường xuyên thông qua các chương trình như: “Tết Sum vầy”, “Chợ Tết Công đoàn”, “Tháng Công nhân”, hay chương trình “Phúc lợi cho đoàn viên Công đoàn”. Những chương trình này đã trở thành điểm hẹn quen thuộc của công nhân lao động mỗi năm.

Phong trào thi đua trong CNVCLĐ cũng tạo động lực lớn cho người lao động phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật. Từ các phong trào thi đua, hàng nghìn sáng kiến đã được áp dụng vào sản xuất, mang lại giá trị làm lợi lớn cho doanh nghiệp và xã hội.

Ông Tô Xuân Thao, Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh, cho biết: “Tổ chức công đoàn xác định nhiệm vụ cốt lõi là đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động. Các cấp công đoàn tiếp tục đổi mới hoạt động, hướng mạnh về cơ sở, chủ động nắm bắt tâm tư người lao động, tăng cường đối thoại và thương lượng để xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định trong doanh nghiệp”.

Theo ông Thao, trong bối cảnh phát triển kinh tế nhanh và lực lượng lao động ngày càng lớn, vai trò của công đoàn càng cần được phát huy rõ nét. Công đoàn không chỉ bảo vệ quyền lợi người lao động mà còn góp phần xây dựng môi trường làm việc ổn định, thúc đẩy sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Từ những việc làm cụ thể đến các chương trình lớn cấp tỉnh, tổ chức công đoàn tại Quảng Ninh đang từng bước khẳng định vai trò đại diện của mình. Với phương châm hướng về cơ sở, lấy đoàn viên và người lao động làm trung tâm, công đoàn tiếp tục trở thành điểm tựa để người lao động yên tâm làm việc, gắn bó với doanh nghiệp và đóng góp cho sự phát triển của địa phương.

Ông Nguyễn Ngọc Sáu, Chủ tịch Công đoàn phường Việt Hưng: “Đổi mới thương lượng tập thể, tăng cường bảo vệ pháp lý cho người lao động”

Tổ chức Công đoàn cần tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động. Một trong những giải pháp quan trọng tôi cho rằng đó là nâng cao chất lượng đối thoại và thương lượng tập thể theo hướng thực chất, hiệu quả. Công đoàn cấp trên cần hỗ trợ CĐCS xây dựng cơ sở dữ liệu về tiền lương, phúc lợi, năng suất và lợi nhuận của từng ngành nghề làm căn cứ thương lượng phù hợp với điều kiện thực tế của doanh nghiệp. Đồng thời, có thể nghiên cứu áp dụng cơ chế “thương lượng mở”, cho phép công đoàn chủ động đề xuất điều chỉnh tiền lương, phụ cấp hoặc mức bữa ăn ca khi giá cả thị trường biến động hoặc khi doanh nghiệp đạt kết quả sản xuất, kinh doanh tích cực. Điều này sẽ giúp các thỏa thuận lao động tập thể phản ánh sát hơn đời sống thực tế của người lao động.

Công đoàn cần tăng cường cơ chế giám sát từ cơ sở, phát huy quyền làm chủ của người lao động thông qua các kênh phản ánh số hóa. Việc ứng dụng các nền tảng trực tuyến hoặc mã QR để tiếp nhận phản ánh về nợ lương, chậm đóng BHXH hay vi phạm hợp đồng lao động sẽ giúp người lao động phản ánh kịp thời, đồng thời giảm bớt tâm lý e ngại khi kiến nghị.

Bà Lê Thị Nguyên, Giám đốc Công ty CP Xây dựng và Thương mại Hòn Gai Quảng Ninh (phường Hà Lầm): “Tăng cường phối hợp với Công đoàn để bảo đảm quyền lợi người lao động”

Là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thi công các công trình xây dựng với hàng chục CNLĐ, tôi đánh giá việc tăng cường phối hợp với tổ chức công đoàn có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng môi trường làm việc hài hòa, ổn định. Khi doanh nghiệp và công đoàn đồng hành, quyền và lợi ích của người lao động được bảo đảm, hiệu quả sản xuất, kinh doanh tốt hơn. Doanh nghiệp luôn duy trì cơ chế đối thoại định kỳ giữa ban lãnh đạo và công đoàn. Qua các cuộc đối thoại này, doanh nghiệp kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người lao động, đồng thời trao đổi thẳng thắn về những khó khăn, vướng mắc trong công việc cũng như việc thực hiện các chế độ, chính sách. Từ đó, hai bên cùng tìm ra giải pháp phù hợp, tạo sự đồng thuận trong tập thể lao động.

Doanh nghiệp cũng tạo điều kiện để công đoàn tham gia vào quá trình xây dựng và giám sát việc thực hiện các quy chế liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người lao động như: Tiền lương, phúc lợi, an toàn lao động, thời giờ làm việc... Việc công khai, minh bạch các chính sách pháp luật lao động sẽ giúp tăng cường niềm tin của người lao động đối với doanh nghiệp. 

Ông Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH MTV In Quảng Ninh: “Nâng cao hiệu quả hoạt động CĐCS”

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của CĐCS, tôi cho rằng cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến để cán bộ, đoàn viên, CNLĐ nâng cao nhận thức về chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đặc biệt là những quy định liên quan trực tiếp đến người lao động. Là doanh nghiệp nhà nước, chúng tôi thường xuyên phối hợp với chuyên môn tổ chức tốt hội nghị người lao động, phát huy dân chủ trong doanh nghiệp. Đây là diễn đàn để người lao động tham gia đóng góp ý kiến, cùng bàn bạc, thống nhất các nhiệm vụ và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh cũng như xây dựng doanh nghiệp phát triển bền vững.

Cán bộ công đoàn thường xuyên cập nhật các quy định của nhà nước về thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, tham gia xây dựng và hoàn thiện các quy chế nội bộ phù hợp với tình hình thực tế của doanh nghiệp. Công đoàn cũng cần chủ động phối hợp với người sử dụng lao động trong việc thương lượng, ký kết và thực hiện thỏa ước lao động tập thể với nhiều điều khoản có lợi hơn cho người lao động; đẩy mạnh các phong trào thi đua lao động sáng tạo, phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật. 

Anh Vũ Văn Thanh, Phân xưởng Khai thác 2, Công ty Than Thống Nhất - TKV: “Quan tâm nâng cao đời sống để công nhân mỏ gắn bó với nghề”

Là thợ lò trực tiếp làm việc trong môi trường lao động nặng nhọc và tiềm ẩn nhiều rủi ro, tôi cho rằng để người lao động yên tâm gắn bó lâu dài với nghề mỏ, cần tiếp tục quan tâm nâng cao đời sống cho công nhân, đặc biệt là lực lượng thợ lò. Trước hết, cần duy trì thường xuyên các kênh đối thoại giữa Công đoàn và người lao động để kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của công nhân, từ đó có giải pháp chăm lo thiết thực và hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần tiếp tục cải thiện điều kiện sinh hoạt tại các khu tập thể, nâng cao chất lượng bữa ăn ca, bố trí nơi nghỉ ngơi hợp lý sau giờ làm việc; đồng thời, nên tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao nhằm nâng cao đời sống tinh thần cho công nhân mỏ. Đối với những lao động đang thuê trọ bên ngoài, công đoàn phối hợp với ban lãnh đạo đề xuất chính sách hỗ trợ phù hợp hoặc khuyến khích công nhân về sinh sống tại khu tập thể của đơn vị để thuận tiện trong sinh hoạt, công tác... Bên cạnh việc chăm lo người lao động, Công đoàn cũng có thể phối hợp với các doanh nghiệp địa phương hỗ trợ tìm việc làm cho vợ hoặc chồng của lao động ngoại tỉnh. Những chính sách thiết thực này sẽ giúp công nhân yên tâm làm việc, gắn bó lâu dài với ngành Than.

Thanh Hằng - Dương Trường (Báo Quảng Ninh)