Trong bối cảnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực then chốt của phát triển, Quảng Ninh xác định xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao là nhiệm vụ mang tính chiến lược, vừa cấp bách trước mắt, vừa lâu dài cho tương lai. Từ nhận thức “Con người là hạt nhân của chuyển đổi số”, tỉnh đang từng bước tháo gỡ những điểm nghẽn về nhân lực, hình thành hệ sinh thái đào tạo - thu hút - sử dụng nhân tài khoa học công nghệ, tạo nền tảng vững chắc cho mô hình tăng tr

Sinh viên Trường Đại học FPT về thực tập tại các cơ quan, đơn vị, địa phương trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đầu tháng 1/2026.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, đưa đất nước phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới. Trong các giải pháp thực hiện đột phá chiến lược này, phát triển và trọng dụng nhân lực chất lượng cao, nhân tài khoa học công nghệ được đặt ở vị trí trung tâm. Bám sát tinh thần Nghị quyết 57, Quảng Ninh - địa phương luôn đi đầu trong cải cách, đổi mới và phát triển đã sớm xác định chuyển đổi số là một trong những trụ cột của mô hình tăng trưởng mới. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng cho thấy, cùng với hạ tầng và thể chế, nhân lực khoa học công nghệ đang là “điểm nghẽn” lớn nhất cần sớm được tháo gỡ. Là tỉnh có quy mô kinh tế lớn, GRDP duy trì tăng trưởng hai con số, GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 10.400 USD, song dân số Quảng Ninh chỉ hơn 1,4 triệu người, nguồn cung nhân lực chất lượng cao, nhất là trong lĩnh vực công nghệ thông tin và chuyển đổi số, còn hạn chế so với yêu cầu phát triển.

Thực tế, như tại phường Bình Khê, với địa bàn rộng, địa hình đa dạng, có nhiều dân tộc cùng sinh sống, trình độ phát triển chưa đồng đều, dù đã thành lập đủ 24 tổ công nghệ số cộng đồng tại 24 khu phố để phổ biến kỹ năng số đến người dân, song lực lượng nòng cốt phần lớn là người lớn tuổi, trong khi thanh niên - lực lượng có khả năng tiếp cận nhanh với công nghệ lại hạn chế về thời gian và chưa phải ai cũng thành thạo kỹ năng số. Theo lãnh đạo phường Bình Khê, nguồn nhân lực thực hiện chuyển đổi số, nhất là lĩnh vực công nghệ thông tin tại phường hiện vừa thiếu vừa yếu, nhiều cán bộ chưa được đào tạo đúng chuyên môn vẫn phải kiêm nhiệm, dẫn đến quá trình triển khai gặp không ít khó khăn.

Theo thống kê của Sở Nội vụ, đến giữa năm 2025, toàn tỉnh có gần 1.000 cán bộ, công chức, viên chức và lao động hợp đồng được đào tạo về CNTT, song tỷ lệ nhân sự có chuyên môn CNTT trong từng khối cơ quan vẫn còn rất thấp. Đáng chú ý, trong số hơn 100 cán bộ đang trực tiếp phụ trách công tác chuyển đổi số tại các đơn vị, chưa đến một phần ba có bằng cấp đúng chuyên ngành CNTT. Điều này cho thấy, khoảng cách khá lớn giữa yêu cầu và thực trạng nguồn nhân lực khoa học công nghệ của tỉnh.

Phường Bãi Cháy tổ chức tọa đàm "Bình dân học vụ số". Ảnh: Cao Quỳnh

Trong bối cảnh Quảng Ninh đang triển khai mạnh mẽ Nghị quyết 57, với hàng loạt chương trình, dự án, đề án chuyển đổi số trên các lĩnh vực, từ chính quyền số, kinh tế số đến xã hội số, bài toán nhân lực càng trở nên cấp thiết. Trên địa bàn tỉnh có Trường Đại học Hạ Long với khoa Công nghệ thông tin và Khoa học máy tính, song mỗi năm chỉ đào tạo khoảng 100 sinh viên, trong khi nhu cầu nhân lực CNTT của các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp trên địa bàn rất lớn. Thực tế này đòi hỏi Quảng Ninh phải có những giải pháp đột phá, cách làm mới trong đào tạo, thu hút và sử dụng nhân lực khoa học công nghệ.

Thời gian qua, tỉnh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, kết hợp hài hòa giữa đào tạo tại chỗ và thu hút nguồn lực từ bên ngoài. Năm 2025, HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 57/2025/NQ-HĐND về chính sách thu hút, hỗ trợ nhân lực trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2025-2030. Theo đó, nhân lực công nghệ chất lượng cao về làm việc trong các cơ quan công lập của tỉnh được hưởng mức hỗ trợ lên tới 1 tỷ đồng, thấp nhất 200 triệu đồng, cùng các khoản hỗ trợ thu nhập hằng tháng. Đây được xem là chính sách đãi ngộ đặc thù, thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Quảng Ninh trong cạnh tranh thu hút nhân tài.

Cùng với đó, tỉnh tiên phong triển khai mô hình phối hợp “Ba nhà”: Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp nhằm tạo nguồn nhân lực công nghệ dự bị. Điển hình, tỉnh đã tiếp nhận 74 sinh viên chuyên ngành CNTT của Trường Đại học FPT về thực tập tại 3 cơ quan cấp tỉnh và 29 xã, phường, đặc khu, trong đó có nhiều địa bàn vùng khó khăn, biên giới, hải đảo. Các sinh viên tham gia hỗ trợ triển khai các dự án CNTT, vận hành hệ thống thông tin, hướng dẫn cán bộ và người dân sử dụng các nền tảng số. Mô hình này không chỉ giúp giải bài toán nhân lực trước mắt, mà còn mở ra cơ hội dài hạn trong việc giữ chân nguồn nhân lực trẻ. Lãnh đạo tỉnh khẳng định, sẵn sàng chào đón các sinh viên quay trở lại làm việc sau khi tốt nghiệp, mong muốn Quảng Ninh trở thành lựa chọn ưu tiên để khởi nghiệp và cống hiến. Về phía doanh nghiệp, Tập đoàn FPT cũng bày tỏ định hướng xây dựng hệ sinh thái giáo dục - công nghệ khép kín tại Quảng Ninh, từ hệ thống trường phổ thông chất lượng cao, giáo dục nghề nghiệp đến khu công nghệ thông tin tập trung, tạo môi trường học tập, nghiên cứu và làm việc hiện đại, phù hợp với tinh thần các nghị quyết của Trung ương về phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Song song với thu hút nhân lực mới, Quảng Ninh đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức hiện có. Quan điểm xuyên suốt của tỉnh là chuyển đổi số trước hết phải bắt đầu từ thay đổi tư duy, nhận thức của con người. Nghị quyết số 09-NQ/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về chuyển đổi số toàn diện đã xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm là nâng cao nhận thức và kỹ năng số cho cán bộ, người dân. Từ tư duy “ứng dụng công nghệ”, tỉnh đã chuyển mạnh sang tư duy “đổi mới sáng tạo số”, coi công nghệ là công cụ để nâng cao hiệu quả quản lý, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.

Các chương trình đào tạo, tập huấn về khoa học công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, được tổ chức thường xuyên, bài bản. Sở Khoa học và Công nghệ đã triển khai nhiều khóa tập huấn ứng dụng AI trong quản lý nhà nước cho hàng nghìn lượt cán bộ ở các sở, ngành, địa phương. Nội dung đào tạo thiết kế theo hướng ngắn gọn, thực tiễn, từ tư duy “AI-first” đến kỹ năng soạn thảo văn bản, phân tích dữ liệu, xây dựng trợ lý ảo cá nhân hóa, với yêu cầu học viên thực hành trực tiếp trên các công cụ số phổ biến. Việc duy trì các nhóm trao đổi sau khóa học giúp quá trình đào tạo không bị gián đoạn, hình thành cộng đồng học tập và chia sẻ kinh nghiệm.

Trong chiến lược dài hạn, Quảng Ninh coi giáo dục - đào tạo là nền tảng để hình thành nguồn nhân lực khoa học công nghệ bền vững. Các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn đã chủ động cập nhật chương trình giảng dạy, đưa các môn học về trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thương mại điện tử vào chính khóa. Sự liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp được tăng cường, bảo đảm sinh viên ra trường đáp ứng yêu cầu thực tiễn của thị trường lao động số. Bên cạnh đó, tỉnh khuyến khích đội ngũ cán bộ, công chức tham gia các cuộc thi sáng kiến, giải pháp cải cách hành chính, coi đây là kênh quan trọng để phát hiện, bồi dưỡng năng lực sáng tạo, ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà nước.

Dù còn không ít thách thức, từ sự già hóa dân số ở một số khu vực đến sự thiếu hụt chuyên gia công nghệ trình độ cao, song với quyết tâm chính trị cao, cách làm bài bản và tầm nhìn dài hạn, Quảng Ninh đang từng bước hình thành hệ sinh thái nhân lực khoa học công nghệ toàn diện. Việc xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu trước mắt của chuyển đổi số, mà còn là chìa khóa để nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện chất lượng sống của người dân và hiện thực hóa mục tiêu kinh tế số chiếm 30% GRDP vào năm 2030. Khi con người thực sự trở thành trung tâm và động lực của đổi mới, Quảng Ninh sẽ tạo được nền móng vững chắc để bứt phá, khẳng định vai trò là một trong những địa phương đi đầu cả nước trong phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Hoài Anh (Báo Quảng Ninh)