Những năm qua, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai đồng bộ, toàn diện và bài bản công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và trách nhiệm của địa phương đối với các anh hùng đã hy sinh vì độc lập dân tộc. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, trong đó lực lượng quân sự giữ vai trò nòng cốt, tỉnh đã đạt được nhiều kết quả nổi bật trong rà soát hồ sơ, lập bản đồ tìm kiếm, giải mã thông tin, phối hợp giám định ADN và tổ chức đón nhận hài

Rà soát, hoàn thiện hồ sơ - Nền tảng triển khai nhiệm vụ

Trong tiến trình thực hiện Đề án tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, tỉnh Quảng Ninh luôn xác định công tác rà soát, chuẩn hóa hồ sơ, danh sách liệt sĩ và kết luận địa bàn là nhiệm vụ nền tảng, quyết định chất lượng các bước triển khai tiếp theo. Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ của tỉnh (Ban Chỉ đạo 515) đã chỉ đạo Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh phối hợp với các cơ quan, địa phương tiến hành đồng bộ nhiều giải pháp, từng bước khắc phục khó khăn do chiến tranh để lại.Thực tế cho thấy, quá trình thu thập thông tin ngày càng khó khăn khi nhân chứng lớn tuổi, địa hình, địa giới nhiều khu vực thay đổi, hồ sơ lưu trữ không đầy đủ, thậm chí thiếu chính xác. Tuy nhiên, với trách nhiệm và quyết tâm cao, Bộ CHQS tỉnh và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (nay là Sở Nội vụ) đã tích cực rà soát, xây dựng cơ sở dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ, nghĩa trang và thân nhân liệt sĩ. Cùng với đó, nhiều cựu chiến binh, gia đình liệt sĩ và người dân đã cung cấp thông tin quan trọng, bổ sung nguồn dữ liệu phong phú, giúp việc xác minh đạt kết quả cao hơn.

Giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh tiếp nhận 9.057 thông tin về liệt sĩ; thực hiện trích lục, cung cấp 97 thông tin cho thân nhân; giải mã phiên hiệu đơn vị 17 trường hợp; đính chính 223 thông tin liệt sĩ; cấp lại 8 giấy báo tử; trả lời 52 lượt đơn thư liên quan đến việc tìm kiếm thông tin liệt sĩ, mộ liệt sĩ. Những kết quả này góp phần từng bước chuẩn hóa hồ sơ, tạo cơ sở quan trọng cho quá trình tìm kiếm, quy tập.

Giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh tiếp nhận 9.057 thông tin về liệt sĩ.

Song song với rà soát, các cơ quan chức năng đã tổ chức chụp ảnh, định vị GPS và vẽ sơ đồ mộ chí cho 440 mộ liệt sĩ do gia đình quản lý, trong đó 215 mộ an táng ban đầu và 225 mộ di chuyển từ địa phương khác. Đây là nguồn dữ liệu chính xác, cập nhật, phục vụ hiệu quả công tác tra cứu, đối chiếu trong giai đoạn tiếp theo.

Đặc biệt, tỉnh đã hoàn thành 177 bản đồ tìm kiếm cấp xã, 13 bản đồ cấp huyện và 1 bản đồ cấp tỉnh, thể hiện rõ khu vực đã tìm kiếm, chưa tìm kiếm, vùng mờ và vị trí chính xác của các nghĩa trang, mộ lẻ. Hệ thống bản đồ này là công cụ chuyên môn quan trọng giúp các lực lượng triển khai nhiệm vụ khoa học, hiệu quả và đúng địa bàn.

Đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính - Hiệu quả thực chất

Theo thống kê, trên địa bàn tỉnh có 720 liệt sĩ hy sinh và an táng ban đầu. Đến nay, Quảng Ninh đã tìm kiếm và quy tập được 662 trường hợp. Trong số này có 370 mộ được quy tập về nghĩa trang liệt sĩ, 215 mộ do gia đình quản lý và 77 mộ di chuyển đến các địa phương khác theo nguyện vọng của thân nhân. Hiện còn 56 trường hợp chưa có thông tin quy tập. Đáng chú ý, 96 khu vực và địa bàn đã được tìm kiếm xong; hai địa bàn còn thông tin nhưng chưa thực hiện là Nghĩa trang Đèo Sen (phường Cao Xanh) và Đồi Bưu điện (phường Cửa Ông).

Cùng với tìm kiếm và quy tập, tỉnh cũng đặc biệt chú trọng xác minh, điều chỉnh thông tin liệt sĩ nhằm bảo đảm chính xác và thống nhất. Các đơn vị đã cập nhật, chỉnh sửa thông tin tại 97 bia mộ trong Nghĩa trang liệt sĩ Hải Hà và Nghĩa trang liệt sĩ Tiên Yên; đồng thời cung cấp 28 hồ sơ cho Trung tâm MARIN để đối chiếu bằng phương pháp thực chứng nhằm khớp nối danh tính hài cốt.

Nhằm nâng cao chất lượng xác định danh tính, cơ quan chức năng đã triển khai hướng dẫn lấy mẫu hài cốt liệt sĩ và mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ, thực hiện giám định ADN cho 15 trường hợp. Việc ứng dụng khoa học - công nghệ vào quá trình xác minh không chỉ mang lại độ chính xác cao, mà còn đáp ứng mong mỏi nhiều năm của các gia đình liệt sĩ.

Bên cạnh đó, tỉnh đã hướng dẫn, giải quyết thủ tục di chuyển 28 hài cốt liệt sĩ về nghĩa trang tỉnh hoặc về nghĩa trang gia đình; đồng ý cho di chuyển 8 hài cốt từ các nghĩa trang trong tỉnh đến những địa phương khác. Mọi quy trình đều được thực hiện đúng quy định, chặt chẽ, đảm bảo tính nhân văn và tôn trọng ý nguyện của thân nhân liệt sĩ.

Không chỉ tập trung vào chuyên môn, các lực lượng còn thực hiện chu đáo lễ đón nhận và bàn giao hài cốt liệt sĩ. Tất cả được tổ chức trang trọng, đúng nghi lễ quân đội, thể hiện sự tri ân sâu sắc đối với những người đã hy sinh. Các kỷ vật tìm thấy cùng hài cốt đều được bảo quản và trao lại cho gia đình một cách trân trọng, tạo nên giá trị tinh thần thiêng liêng đối với thân nhân và cộng đồng.

Hướng tới hoàn thành cơ bản Đề án vào năm 2030

Để đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh Quảng Ninh tiếp tục quán triệt sâu sắc các chỉ thị của Trung ương, phát huy vai trò của Ban Chỉ đạo 515 và nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành trong thực hiện chính sách người có công. Cùng với đó, địa phương chú trọng đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân cung cấp thông tin; tăng cường kiểm tra, giám sát; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Tỉnh cũng xác định tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu, phân loại, quản lý hồ sơ liệt sĩ, đặc biệt trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ năm 2025. Công tác bàn giao hồ sơ, tài liệu giữa các đơn vị, địa phương được yêu cầu thực hiện chặt chẽ, đầy đủ, tránh thất lạc hoặc thiếu đồng bộ.

Một nhiệm vụ quan trọng trong giai đoạn tới là mở rộng lấy mẫu sinh phẩm liệt sĩ và mẫu ADN của thân nhân để xác định danh tính đối với các trường hợp còn thiếu thông tin. Quảng Ninh đặt mục tiêu đến năm 2030 cơ bản hoàn thành Đề án tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, đáp ứng nguyện vọng của thân nhân và nhân dân trong tỉnh.

Với truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” và tinh thần trách nhiệm cao, tỉnh Quảng Ninh đang tiếp tục kiên trì, bền bỉ triển khai các giải pháp, khắc phục mọi khó khăn để đưa công tác tìm kiếm, quy tập liệt sĩ ngày càng đi vào chiều sâu, hiệu quả và nhân văn hơn. Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng, mà còn là sự tri ân sâu sắc đối với những anh hùng đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc./.

Huy Việt (Tạp chí Tổ chức Nhà nước và Lao động)