Khi tiếng đếm ngược vang lên ở những phút cuối cùng, cả khu vực sân khấu gần như nín thở. Một nhóm học sinh đang cố giữ tòa tháp giấy nghiêng sang một bên, trong khi ở phía đối diện, đội thi khác liên tục gia cố phần chân đế trước bài kiểm tra chịu lực cuối cùng. Chỉ vài giây sau, một “công trình” bất ngờ đổ sập giữa tiếng cười và sự tiếc nuối của khán giả, còn một tòa tháp khác vẫn đứng vững đầy "hiên ngang".

Đó là những khoảnh khắc đầy cảm xúc tại cuộc thi “Kiến trúc sư tương lai – Tháp giấy chịu lực” trong khuôn khổ Ngày hội STEM HALOU 2026 do Trường Đại học Hạ Long tổ chức.

Không chỉ đơn thuần là một sân chơi sáng tạo, cuộc thi còn mang đến cơ hội để sinh viên trực tiếp trải nghiệm tư duy kỹ thuật, khả năng làm việc nhóm và tinh thần thử nghiệm – những yếu tố cốt lõi của giáo dục STEM hiện đại.

Cuộc thi của những ý tưởng và sự tính toán

Với vật liệu chính chỉ là giấy và các dụng cụ hỗ trợ cơ bản, các đội thi phải xây dựng một mô hình tháp có khả năng chịu lực tốt nhất trong thời gian quy định. Tuy nhiên, phía sau những tờ giấy tưởng chừng đơn giản là cả một quá trình tính toán và thử nghiệm liên tục.

Mỗi đội lựa chọn cho mình một hướng đi riêng: có nhóm ưu tiên chiều cao, có nhóm tập trung vào kết cấu chân đế, cũng có đội chú trọng khả năng phân tán trọng lượng để công trình vững chắc hơn. Những thao tác cắt, cuộn, gấp hay liên kết giấy đều đòi hỏi sự chính xác và phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên.

Không khí cuộc thi trở nên sôi động khi các đội liên tục điều chỉnh thiết kế ngay trong quá trình thi đấu. Có công trình ban đầu rất chắc chắn nhưng lại mất cân bằng khi nâng độ cao. Có đội phải làm lại gần như toàn bộ cấu trúc chỉ vì phần thân không đủ khả năng chịu lực.

Đặc biệt, đội thi đến từ ngành Sư phạm Khoa học Tự nhiên đã gây ấn tượng mạnh với mô hình tháp giấy có kết cấu ổn định, khả năng chịu lực tốt cùng chiến thuật phân bố trọng lượng hợp lý. Sự bình tĩnh trong quá trình xử lý tình huống và tinh thần phối hợp ăn ý giữa các thành viên đã giúp đội xuất sắc giành chiến thắng chung cuộc.

“Ý tưởng thiết kế tháp giấy của nhóm em xuất phát từ việc tìm hiểu các công trình thực tế như cột điện cao thế và các cây cầu thép vốn rất quen thuộc với cuộc sống hàng ngày. Từ đó, nhóm đã vận dụng kiến thức Toán học, đặc biệt là định lý Thales, để chia các cạnh thành những đoạn tỉ lệ tạo ra hệ thống các tam giác nhỏ dần bên trong thân tháp. Cách thiết kế này giúp lực được phân bố đều hơn và tăng độ ổn định. Đặc biệt, khi làm các thanh giấy, chúng em quấn giấy thật chặt tay để các ống giấy cứng và ít bị biến dạng khi chịu tải trọng.” - Chia sẻ của bạn Vũ Linh Nhi - thành viên nhóm Sư phạm Khoa học Tự nhiên.

Chính quá trình thử – sai – sửa ấy đã phản ánh rõ tinh thần của STEM: sinh viên không chỉ tiếp cận kiến thức lý thuyết mà còn trực tiếp giải quyết vấn đề thông qua trải nghiệm thực tế.

Học STEM từ những điều gần gũi nhất

Điểm đặc biệt của cuộc thi nằm ở chỗ sinh viên không bị giới hạn trong một đáp án cố định. Từ cùng một loại vật liệu, mỗi đội lại tạo ra một “công trình” mang dấu ấn sáng tạo riêng.

Đằng sau những tòa tháp giấy là sự vận dụng kiến thức về kết cấu, trọng lực, khả năng cân bằng và phân bố lực. Các em phải liên tục đưa ra quyết định: nên tăng chiều cao hay ưu tiên độ chắc chắn? Gia cố thêm có khiến công trình nặng hơn không? Làm thế nào để tháp vừa nhẹ vừa bền?

Không chỉ học về kỹ thuật, cuộc thi còn giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, tư duy phản biện và khả năng xử lý tình huống dưới áp lực thời gian. Những cuộc trao đổi nhanh, những lần tranh luận về cách dựng tháp hay khoảnh khắc cả nhóm cùng giữ lại công trình trước nguy cơ đổ sập đã tạo nên bầu không khí đầy hào hứng.

Một cuộc thi STEM thành công không nằm ở sân khấu hoành tráng hay thiết bị đắt tiền, mà ở việc sinh viên được chủ động khám phá, dám thử nghiệm và tự tìm lời giải cho vấn đề của mình.

Lan tỏa tinh thần giáo dục trải nghiệm

Thông qua cuộc thi “Kiến trúc sư tương lai – Tháp giấy chịu lực”, Ngày hội STEM HALOU 2026 tiếp tục cho thấy định hướng đưa STEM đến gần hơn với sinh viên bằng những hoạt động trực quan, thực tế và giàu tính tương tác.

Chia sẻ về ý nghĩa của cuộc thi “Kiến trúc sư tương lai – Tháp giấy chịu lực”, PGS.TS Vũ Vương Trưởng cho biết: “Cuộc thi không chỉ giúp sinh viên vận dụng kiến thức STEM vào thực tế mà còn rèn luyện tư duy sáng tạo, kỹ năng làm việc nhóm và khả năng giải quyết vấn đề. Chúng tôi mong muốn các em được học thông qua trải nghiệm, từ đó thêm yêu khoa học và mạnh dạn khám phá những ý tưởng mới.”

Những tòa tháp giấy có thể không tồn tại lâu sau cuộc thi, nhưng tinh thần sáng tạo, sự kiên trì và niềm hứng thú khám phá khoa học chắc chắn sẽ còn ở lại với các bạn sinh viên tham gia.

Đó cũng chính là giá trị lớn nhất mà giáo dục STEM hướng tới: Khơi dậy tư duy, nuôi dưỡng khả năng sáng tạo và giúp sinh viên học bằng trải nghiệm thực tế.

Bài: Hà Thoa, Nguyễn Linh - K9.VBC2

Ảnh: Vũ Minh Quân - DH10VA03A