Làm thế nào để những kiến thức vật lý vốn khô khan, trừu tượng trở nên gần gũi hơn với học sinh? Một nhóm sinh viên ngành Sư phạm Khoa học tự nhiên đã chọn cách trả lời bằng chính di sản văn hóa quê hương: đưa Hát Then và đàn Tính của người Tày ở Bình Liêu vào bài học STEM về âm thanh. Ý tưởng này không chỉ mang lại hiệu quả thực tiễn mà còn xuất sắc giành giải Nhất tại Cuộc thi Sinh viên nghiên cứu khoa học cấp trường năm học 2025–2026, đồng thời được lựa chọn tham dự Cuộc thi Khoa học Sinh viê

Đề tài mang tên “Tích hợp giáo dục di sản Hát Then của người Tày ở Bình Liêu để tổ chức hoạt động trải nghiệm STEM chủ đề Âm thanh cho học sinh lớp 7”, do nhóm sinh viên Đào Phương Linh, Đoàn Ngọc Bách Diệp, Nguyễn Hoàng Hiệp, Hoàng Trường Huy và Hà Diệu Linh thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Trần Thị Thu Trang.

Điểm đặc biệt của công trình nằm ở cách tiếp cận liên ngành: kết nối khoa học giáo dục, giáo dục STEM và bảo tồn di sản văn hóa. Từ thực tế nhiều học sinh gặp khó khăn khi tiếp cận các kiến thức về âm thanh, nhóm nghiên cứu đã xây dựng mô hình học tập trải nghiệm, trong đó Hát Then và đàn Tính trở thành “chất liệu” để lý giải các nguyên lý vật lý như dao động, tần số hay âm sắc.

Để hiện thực hóa ý tưởng, nhóm đã thiết kế bộ học cụ gồm bộ thí nghiệm khảo sát tần số và mô hình đàn Tính dạng module, kết hợp với phần mềm Phyphox trên điện thoại thông minh để hỗ trợ đo đạc và kiểm chứng. Nhờ đó, những bài học vốn nặng tính lý thuyết được chuyển hóa thành chuỗi hoạt động thực hành sinh động, trực quan và dễ tiếp cận hơn với học sinh.

Mô hình đã được triển khai thử nghiệm tại Ngày hội STEM HALOU 2026 với không gian trải nghiệm “Âm vang Then”. Kết quả cho thấy học sinh không chỉ hiểu rõ hơn bản chất vật lý của âm thanh mà còn thể hiện sự hứng thú rõ rệt với di sản Hát Then – Đàn Tính, qua đó góp phần nuôi dưỡng ý thức giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Không dừng lại ở ý nghĩa sư phạm, đề tài còn có giá trị ứng dụng cao khi các học cụ được thiết kế từ vật liệu dễ tìm, chi phí thấp, phù hợp với điều kiện triển khai ở nhiều trường học, đặc biệt là khu vực miền núi và vùng khó khăn. Đây cũng là minh chứng cho thấy nghiên cứu khoa học sinh viên không chỉ dừng ở lý thuyết mà hoàn toàn có thể tạo ra những giải pháp thiết thực cho giáo dục.

Thành công của đề tài là kết quả của quá trình học tập, rèn luyện và nuôi dưỡng tư duy nghiên cứu trong môi trường sư phạm. Việc được lựa chọn tham dự sân chơi khoa học cấp Bộ không chỉ là dấu mốc đáng tự hào của nhóm sinh viên mà còn tiếp tục khẳng định chất lượng đào tạo, tinh thần đổi mới sáng tạo và bản sắc riêng của Khoa Sư phạm: đào tạo những người giáo viên tương lai biết kết nối tri thức với thực tiễn, và biết khơi nguồn cảm hứng học tập từ chính những giá trị văn hóa quê hương.