GDVN - Hội thảo khoa học “Bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững” là diễn đàn hội tụ trí tuệ và tầm nhìn của các nhà quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp nhằm tìm kiếm những giải pháp tối ưu cho di sản Việt.

Sáng ngày 14/5, Trường Đại học Hạ Long chủ trì, phối hợp cùng Câu lạc bộ khối trường đào tạo Văn hóa - Nghệ thuật và Câu lạc bộ khối đào tạo Du lịch (thuộc Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam) tổ chức Hội thảo Khoa học Quốc gia với chủ đề: “Bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững”.

Tham dự hội thảo, về phía các bộ, ngành Trung ương có: Đại biểu Quốc hội, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Triệu Thế Hùng - Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội; Ông Vũ Minh Đạo - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ Ủy ban Văn hóa và Xã hội, Vụ trưởng Vụ Văn hóa và Xã hội thuộc Ủy ban Văn hóa và Xã hội Quốc hội; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Hà Việt - Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, Đào tạo và Môi trường (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch); Giáo sư, Tiến sĩ Đào Mạnh Hùng - nguyên Vụ trưởng Vụ Đào tạo (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch); Giáo sư, Tiến sĩ Trương Quốc Bình - nguyên Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch); nguyên Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Về phía tỉnh Quảng Ninh có ông Nguyễn Mạnh Hà - Phó trưởng ban Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Quảng Ninh; đại diện các cơ quan: Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Khoa học và Công nghệ, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long, Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ.

Đại diện Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tặng hoa chúc mừng hội thảo.

Về phía Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam có: Nhà báo Nguyễn Tiến Bình - Phó Chủ tịch Hiệp hội; Tổng biên tập Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam; Ông Phạm Ngọc Lan - Trưởng Ban Công tác Hội viên; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Phương Nga - Giám đốc Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục. Hội thảo còn có sự tham dự của bà Hoàng Thị Liên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Về phía lãnh đạo các Câu lạc bộ khối đào tạo chuyên ngành có: Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Đăng Phượng - Chủ nhiệm Câu lạc bộ Khối các trường đào tạo Văn hóa - Nghệ thuật, Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Viện – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Khối đào tạo Du lịch, Trưởng khoa Du lịch (Trường Đại học Hạ Long).

Đại diện Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam tặng hoa chúc mừng hội thảo.

Về phía lãnh đạo Hiệp hội Du lịch địa phương có: Ông Nguyễn Thế Huệ - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Quảng Ninh; Ông Mai Xuân Thắng - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hải Phòng.

Về phía Trường Đại học Hạ Long, đơn vị đăng cai tổ chức hội thảo có: Tiến sĩ Trần Trung Vỹ - Bí thư Đảng ủy; Tiến sĩ Nguyễn Đức Tiệp – Hiệu trưởng nhà trường; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Thị Thu Giang - Phó Hiệu trưởng nhà trường; Tiến sĩ Phan Thị Huệ – Phó Hiệu trưởng nhà trường; Tiến sĩ Đặng Hoàng Thông - Phó Hiệu trưởng nhà trường.

Bên cạnh đó, hội thảo còn có sự tham dự của đại diện hơn 40 cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu cùng hơn 40 doanh nghiệp, hơn 100 chuyên gia, nhà khoa học, các giảng viên, sinh viên Trường Đại học Hạ Long.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Phát biểu tại hội thảo, Đại biểu Quốc hội, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Triệu Thế Hùng - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội bày tỏ: Di sản văn hóa là kết tinh của lịch sử, truyền thống, bản sắc và tâm hồn dân tộc Việt Nam. Trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, cha ông ta đã để lại một kho tàng di sản văn hóa vô cùng phong phú và quý giá, bao gồm cả di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, di sản thiên nhiên, lễ hội truyền thống, tri thức dân gian, nghệ thuật trình diễn dân gian cũng nhiều giá trị văn hóa đặc sắc khác.

Những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Nhiều di sản được bảo vệ, tôn tạo và phục hồi, nhiều giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ và lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống xã hội. Đồng thời, du lịch văn hóa ngày càng khẳng định vai trò là một động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam ra thế giới.

Đặc biệt, nhiều di sản của Việt Nam đã được UNESCO ghi danh, góp phần nâng cao vị thế văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế. Đây vừa là niềm tự hào, vừa đặt ra trách nhiệm lớn lao trong công tác bảo tồn và phát huy các giá trị di sản một cách bền vững. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, chúng ta cũng đang đứng trước không ít khó khăn, thách thức. Một số nơi còn xảy ra tình trạng khai thác du lịch thiếu kiểm soát, thương mại hóa di sản; công tác quản lý, bảo tồn có lúc, có nơi còn bất cập; nguồn lực đầu tư còn hạn chế, sự phối hợp giữa bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch chưa thật sự đồng bộ và hiệu quả.

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào kỷ nguyên vươn mình yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; phát huy vai trò của cộng đồng, doanh nghiệp và toàn xã hội trong công tác bảo tồn, khai thác và phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch theo hướng xanh, hài hòa và bền vững.

Hội thảo hôm nay có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc là dịp rất quan trọng để các cơ quan của Quốc hội, các bộ, ngành, địa phương, các chuyên gia, nhà khoa học cũng trao đổi, đánh giá thực trạng, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách trong lĩnh vực này.

Đại biểu Quốc hội, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Triệu Thế Hùng - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội phát biểu.

Trong khi đó, Tiến sĩ Nguyễn Đức Tiệp - Hiệu trưởng Trường Đại học Hạ Long nhấn mạnh: Trong bối cảnh chiến lược quốc gia đẩy mạnh phát triển bền vững, việc giải quyết bài toán hài hòa giữa tốc độ tăng trưởng kinh tế và bảo tồn di sản văn hóa đã trở thành một yêu cầu hết sức cấp bách, đặc biệt tại Quảng Ninh - vùng đất hội tụ đầy đủ các giá trị đặc sắc về địa chính trị, kinh tế và chiều sâu văn hóa.

“Đối với Quảng Ninh, trong chiến lược chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh”, văn hóa và di sản không chỉ là niềm tự hào mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng, là lợi thế cạnh tranh cốt lõi để xây dựng địa phương trở thành trung tâm du lịch đẳng cấp quốc tế. Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra nhiều thách thức: Làm thế nào để khai thác kinh tế mà không xâm hại đến hồn cốt di sản? Do đó, hội thảo hôm nay là diễn đàn học thuật quan trọng để chúng ta cùng đi sâu phân tích cơ chế cộng sinh giữa bảo tồn di sản và phát triển du lịch bền vững”, thầy Tiệp bày tỏ.

Cũng theo thầy Tiệp, là cơ sở đào tạo đa ngành trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh, đứng trước những yêu cầu cấp thiết của thực tiễn, Trường Đại học Hạ Long mang trên mình sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ đắc lực cho kinh tế - xã hội địa phương và vùng đồng bằng sông Hồng, trong đó du lịch và văn hóa - nghệ thuật được xác định là hai trụ cột quan trọng. Việc đăng cai tổ chức Hội thảo quốc gia lần này vừa khẳng định uy tín, vị thế học thuật của nhà trường, vừa mở ra cơ hội gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo, nghiên cứu và thực tiễn.

Điểm đặc biệt và mang tính tư duy đột phá của hội thảo lần này chính là sự hợp lực giữa Trường Đại học Hạ Long với 2 Câu lạc bộ chuyên ngành thuộc Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam. Cách tiếp cận liên ngành này khẳng định mối quan hệ hữu cơ chặt chẽ: Di sản văn hóa là nền tảng giá trị, trong khi Du lịch là phương thức lan tỏa và chuyển hóa các giá trị đó thành nguồn lực phát triển. Sự hiện diện của gần 150 báo cáo khoa học từ khắp mọi miền Tổ quốc, bao quát từ các khung lý thuyết, chính sách cho đến các ứng dụng công nghệ mới như thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) đã minh chứng rõ nét cho tinh thần trách nhiệm và tâm huyết của giới trí thức đối với di sản dân tộc.

Tiến sĩ Nguyễn Đức Tiệp - Hiệu trưởng Trường Đại học Hạ Long phát biểu khai mạc hội thảo.

Nhà giáo ưu tú, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Đăng Phượng - Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương, Chủ tịch Câu lạc bộ Khối trường đào tạo Văn hóa – Nghệ thuật cũng khẳng định: Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, di sản văn hóa không còn đơn thuần là đối tượng bảo tồn mà đã trở thành một nguồn lực chiến lược, một động lực cốt lõi thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Việt Nam, quốc gia sở hữu nền văn hóa đa dạng và phong phú với 8 di sản văn hóa thế giới, 15 di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO ghi danh, cùng hàng nghìn di tích lịch sử, văn hóa quốc gia và địa phương đang đứng trước thời cơ và thách thức lịch sử trong việc khai thác, phát huy những giá trị đó phục vụ mục tiêu phát triển toàn diện.

Đảng và Nhà nước ta đã xác định rõ quan điểm cốt lõi: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực phát triển bền vững đất nước”. Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 09/6/2014 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước, Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030 và Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 đã nhất quán nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững. Những định hướng chiến lược này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng luận cứ khoa học vững chắc, bổ sung và hoàn thiện hệ thống chính sách, mô hình quản lý và giải pháp thực tiễn phù hợp với điều kiện của từng vùng, từng địa phương.

Tại tỉnh Quảng Ninh, vấn đề phát triển kinh tế di sản và du lịch di sản đang được xác định là một trong những trụ cột tăng trưởng giai đoạn 2026-2030. Nghị quyết số 316/NQ-HĐND ngày 16/12/2025 của Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Ninh đã xác định rõ mục tiêu xây dựng Đề án phát triển kinh tế di sản và kinh tế đêm, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, kỳ quan thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long, hướng tới đưa Quảng Ninh trở thành trung tâm du lịch kết nối với khu vực và thế giới. Đây là bối cảnh thực tiễn sinh động và giàu ý nghĩa để Hội thảo khoa học quốc gia lần này diễn ra.

Hội thảo đặt mục tiêu cốt lõi là tạo lập diễn đàn học thuật liên ngành, liên vùng, liên quốc gia để các nhà khoa học, nhà quản lý, giảng viên, nghiên cứu sinh và đại diện doanh nghiệp chia sẻ, thảo luận những kết quả nghiên cứu mới nhất và kinh nghiệm thực tiễn phong phú về bảo tồn di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững. Qua đó, Hội thảo góp phần cập nhật, bổ sung và hệ thống hóa cơ sở lý luận hiện hành về lĩnh vực này.

Bên cạnh đó là đánh giá toàn diện thực trạng công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa ở Việt Nam hiện nay, làm rõ những hạn chế, bất cập trong chính sách, mô hình quản lý và nguồn nhân lực; đồng thời xác định những cơ hội chưa được khai thác đúng mức trong mối quan hệ tương hỗ giữa di sản văn hóa và du lịch.

Từ đó, đề xuất các giải pháp khoa học, khả thi và có tính ứng dụng cao nhằm hoàn thiện hệ thống chính sách, đổi mới mô hình quản lý, ứng dụng công nghệ số, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa bền vững có sức cạnh tranh quốc tế, phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu phát triển của từng vùng, địa phương.

Nhà giáo ưu tú, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Đăng Phượng - Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương, Chủ tịch Câu lạc bộ Khối trường đào tạo Văn hóa – Nghệ thuật (thuộc Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam) phát biểu đề dẫn hội thảo

Chương trình hội thảo được xây dựng khoa học, kết hợp chặt chẽ giữa tư duy chiến lược và thực tiễn vận hành thông qua các phiên làm việc:

Phiên toàn thể: Trình bày 4 báo cáo trọng tâm và thảo luận đa chiều về các giải pháp chiến lược nhằm phát huy giá trị di sản văn hoá gắn với phát triển du lịch bền vững.

Ký kết hợp tác chiến lược: Lễ ký kết giữa Trường Đại học Hạ Long với Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển (Đại học Quốc gia Hà Nội). Đây là cột mốc ý nghĩa trong việc phối hợp nghiên cứu, đào tạo và số hóa các giá trị văn hóa bản địa.

Phiên chuyên đề: Diễn ra song song 2 tiểu ban với 10 báo cáo chuyên sâu:

Tiểu ban 1: Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá gắn với phát triển Du lịch.

Tiểu ban 2: Du lịch bền vững và vai trò của chuyển đổi số Di sản văn hoá.

Giáo sư, Tiến sĩ Trương Quốc Bình - nguyên Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch); nguyên Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam chia sẻ tại hội thảo.

Mở đầu cho phiên báo cáo tham luận phần phát biểu của Giáo sư, Tiến sĩ Trương Quốc Bình với chủ đề: “Bảo vệ và phát huy giá trị kho tàng di sản văn hóa”.

Tại hội thảo Tiến sĩ Dương Ngọc Lang - Trưởng khoa Khoa Du lịch, Trường Đại học Yersin Đà Lạt đã trình bày bài tham luận “Di sản hóa ký ức đô thị trong du lịch số: Bản đồ số di sản sống cho Đà Lạt hướng tới phát triển bền vững”.

Theo đó, trong bối cảnh du lịch số phát triển mạnh, hình ảnh điểm đến ngày càng được định hình bởi mạng xã hội, bản đồ số và nội dung do người dùng tạo ra, qua đó tác động trực tiếp đến cách du khách nhận diện, trải nghiệm và lựa chọn điểm đến. Với Đà Lạt, quá trình này không chỉ làm hình ảnh địa phương lan tỏa mạnh hơn, mà còn có thể làm lu mờ những giá trị cốt lõi hơn, như ký ức đô thị, sự gắn bó với không gian sống và các thực hành văn hóa của cộng đồng địa phương.

Kết quả nghiên cứu của thầy Lang cho thấy hình ảnh Đà Lạt trên không gian số đang nghiêng mạnh về trải nghiệm thị giác, với 56,7% bài đăng tập trung vào cảnh quan và hoạt động check-in, trong khi các lớp giá trị liên quan đến ký ức đô thị và chiều sâu bản sắc xuất hiện mờ nhạt hơn. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất mô hình bản đồ số di sản sống như một công cụ hỗ trợ nhận diện, diễn giải và bảo tồn bản sắc địa phương, đồng thời góp phần định hướng phát triển du lịch bền vững.

Tiến sĩ Dương Ngọc Lang - Trưởng khoa Khoa Du lịch, Trường Đại học Yersin Đà Lạt chia sẻ tại hội thảo.

Trong khi đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thành Nam đến từ Trường Đại học Văn hóa Hà Nội đã có bài tham luận về “Quảng bá di sản văn hóa với phát triển du lịch qua sản phẩm truyền thống số (Trường hợp MV Bắc Bling của Hòa Minzy).

Theo thầy Nam, Bắc Bling - một sản phẩm truyền thông số của ca sĩ Hòa Minzy xuất hiện trên thị trường năm 2025 là minh chứng của một MV ca nhạc kết hợp hài hòa chất liệu văn hóa dân gian với yếu tố hiện đại, tạo nên những hình ảnh văn hóa Bắc Ninh sinh động, thu hút sự chú ý của công chúng (đặc biệt là giới trẻ) trên các nền tảng số.

Bên cạnh hiệu ứng tích cực trong quảng bá văn hóa, hiện tượng này cũng đặt ra vấn đề về tính xác thực văn hóa trong sản phẩm truyền thông số được sử dụng để kích cầu phát triển du lịch.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thành Nam - Trường Đại học Văn hóa Hà Nội.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương Châm - Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

Ngay sau phiên toàn thể, câu lạc bộ Khối các trường đào tạo Văn hóa – Nghệ thuật tiếp tục phiên chuyên đề do Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Đăng Phượng - Chủ nhiệm câu lạc bộ chủ trì. Và câu lạc bộ Khối các trường đào tạo Du lịch cũng có phiên chuyên đề do Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Viện Chủ nhiệm câu lạc bộ chủ trì.

Các thành viên câu lạc bộ khối đào tạo du lịch nhận giấy chứng nhận của Hiệp hội.

Thạc sĩ Phạm Ngọc Lan – Trưởng ban Ban Công tác Hội viên, Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam chia sẻ tại phiên chuyên đề

Một số hình ảnh khác tại buổi hội thảo:

Theo Lã Tiến (Tạp chí Điện tử Giáo dục Việt Nam)