Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long không chỉ là niềm tự hào của Quảng Ninh mà còn là báu vật vô giá của Việt Nam và thế giới. Để bảo tồn và phát huy các giá trị độc đáo này, công tác bảo vệ môi trường nơi đây đang trở thành nhiệm vụ cấp thiết hơn bao giờ hết. Từ các chiến dịch làm sạch mặt vịnh, kiểm soát lượng rác thải đến nâng cao ý thức cộng đồng, Quảng Ninh đang khẳng định mục tiêu: Bảo vệ Vịnh Hạ Long hôm nay chính là bảo vệ tương lai cho mai sau.

Vịnh Hạ Long luôn là điểm đến hấp dẫn của du khách. Ảnh: Đỗ Giang

Nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường biển, tỉnh Quảng Ninh đã thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp quyết liệt, trọng tâm là bảo vệ Di sản Vịnh Hạ Long. Hệ thống văn bản pháp lý được ban hành kịp thời như Chỉ thị 18-CT/TU về bảo vệ nguồn lợi thủy sản hay Nghị quyết 10-NQ/TU về quản lý tài nguyên và ứng phó biến đổi khí hậu đã tạo hành lang vững chắc cho công tác này. Song song đó, tỉnh kiên định nguyên tắc không đánh đổi môi trường lấy kinh tế: Tuyệt đối không cấp phép các dự án công nghiệp mới có nguy cơ ảnh hưởng đến Vịnh.

Tỉnh tích cực chỉ đạo các đơn vị liên quan thường xuyên kiểm tra, giám sát các hoạt động có nguy cơ ảnh hưởng tới tài nguyên, gây ô nhiễm môi trường; giám sát chất lượng môi trường, việc chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường, từng bước kiểm soát nguy cơ gây ô nhiễm môi trường vịnh từ nguồn thải ven bờ, khu vực giáp ranh; triển khai dự án “Nâng cao năng lực xử lý nước thải tại đảo Đầu Gỗ, Vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh“ để xử lý nước thải tại điểm tham quan. 

Đặc biệt, từ ngày 1/9/2019, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long (nay là Ban Quản lý Di sản thế giới Vịnh Hạ Long - Yên Tử) bắt đầu triển khai chương trình “Vịnh Hạ Long không rác thải nhựa” và yêu cầu các đơn vị kinh doanh dịch vụ du lịch, lữ hành và du khách không sử dụng các sản phẩm nhựa dùng một lần (như chai nhựa, túi nilon, ống hút nhựa...) khi tham quan Vịnh. Từ đó, giảm thiểu tối đa lượng rác thải nhựa phát sinh từ hoạt động du lịch trôi nổi trên mặt biển, bảo vệ hệ sinh thái và cảnh quan di sản. Đến nay, chương trình đã trở thành một nếp sống văn minh và là quy định bắt buộc trong hành trình khám phá di sản. Hiệu quả chương trình đã lan tỏa mạnh mẽ thông qua việc tuyên truyền, nhắc nhở du khách để lại các sản phẩm từ nhựa dùng 1 lần trước khi tham quan Vịnh Hạ Long, đồng thời giám sát các tổ chức, cá nhân hoạt động dịch vụ du lịch, chủ tàu du lịch thực hiện nghiêm quy định không sử dụng các sản phẩm từ nhựa dùng 1 lần.

Nhân viên tàu Công ty CP Du thuyền Đông Dương kiểm tra thiết bị phân ly lọc nước trên tàu.

Việc ứng dụng công nghệ trong công tác bảo vệ môi trường được Quảng Ninh tích cực triển khai, điển hình như: Áp dụng công nghệ xử lý nước thải Jokaso và Uniship tại đảo Ti Tốp, Đầu Gỗ, Vung Viêng, Ba Hang; sử dụng thiết bị camera giám sát hành trình lắp đặt tại các điểm tham quan trên Vịnh Hạ Long kịp thời phát hiện hành vi xâm hại tới cảnh quan di sản, ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong quản lý các tài nguyên thiên nhiên và môi trường Vịnh Hạ Long. Cùng với đó, tỉnh cũng thường xuyên trao đổi và duy trì mối quan hệ với UNESCO, mạng lưới di sản biển thế giới, Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên thế giới (IUCN), hiệp hội các vịnh đẹp nhất thế giới, Văn phòng UNESCO Hà Nội, Văn phòng IUCN Việt Nam... trao đổi, đề xuất hỗ trợ kinh nghiệm, tài chính, kỹ thuật phục vụ quản lý di sản, bảo vệ môi trường, bảo tồn các giá trị di sản.

Các tàu tham quan trên Vịnh Hạ Long cũng đã chủ động ứng dụng công nghệ tiên tiến như: Kỹ thuật dầu nước phân ly để lọc nước thải trước khi đưa ra môi trường, không đổ rác thải trực tiếp trên Vịnh Hạ Long, sử dụng toàn bộ chai nước thủy tinh, ống hút giấy, cốc giấy... để giảm thiểu tác hại đến môi trường trong quá trình vận hành du thuyền.

Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long phối hợp cùng Chi hội tàu du lịch Hạ Long phát động chương trình Chung tay hành động “Vì một Hạ Long xanh”.

Riêng năm 2025, Ban Quản lý Di sản thế giới Vịnh Hạ Long - Yên Tử triển khai 122 lượt hoạt động điều tra, giám sát tài nguyên thiên nhiên, kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm, những yếu tố tác động và ảnh hưởng đến các giá trị tài nguyên và môi trường Di sản, qua đó đề ra biện pháp quản lý, bảo vệ phù hợp. Cùng với đó, tuyên truyền khoảng 1.360 tin, bài trên website và fanpage liên quan đến công tác quản lý, bảo tồn các giá trị di sản; phối hợp với các Đoàn công tác của Đại học Osaka Metropolitan (Nhật Bản) thuyết trình, giáo dục về bảo vệ môi trường di sản Vịnh Hạ Long cho học sinh trên địa bàn; hỗ trợ, tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp tổ chức các hoạt động, phong trào thu gom rác, bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long…

Đặc biệt, với vai trò nòng cốt, Ban đã phối hợp với lực lượng liên quan triển khai các đợt cao điểm thu gom, xử lý rác thải trên vịnh, đồng thời thường xuyên duy trì các hoạt động giám sát định kỳ chất lượng môi trường, giám sát các hoạt động kinh tế - xã hội trên và ven bờ Vịnh Hạ Long, kịp thời tham mưu báo cáo và đề nghị các đơn vị liên quan xử lý các yếu tố có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. Cùng với đó, ngay từ đầu năm 2025, Ban cũng đã ký kết quy chế phối hợp với huyện Cát Hải (TP Hải Phòng), hằng tháng, quý, hai bên sẽ định kỳ tổ chức ra quân làm sạch môi trường vịnh, cũng như, tăng cường xử lý vi phạm môi trường ở giáp ranh hai bên.

4 thành viên của tứ tấu Bond biểu diễn và thực hiện MV “Victory - Bond in Vietnam” trên Vịnh Hạ Long.

Với những giải pháp hiệu quả và công tác phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị, Vịnh Hạ Long đã 3 lần được vinh danh là Di sản thiên nhiên thế giới cùng vô số giải thưởng danh giá trong khu vực và thế giới, thu hút hàng triệu lượt du khách mỗi năm. Riêng năm 2025, Vịnh Hạ Long đã đón gần 3,2 triệu lượt khách tham quan, trong đó có trên 2 triệu lượt khách quốc tế.

Ông Vũ Kiên Cường, Phó Trưởng Ban Quản lý Di sản thế giới Vịnh Hạ Long – Yên Tử, cho biết: Thời gian tới, Ban sẽ tiếp tục rà soát, bổ sung, hoàn thiện các cơ chế, chính sách, bảo tồn, phát huy giá trị Vịnh Hạ Long. Ban cùng các sở, ngành, địa phương liên quan cũng sẽ tham mưu UBND tỉnh phối hợp với thành phố Hải Phòng xây dựng cơ chế chính sách quản lý chung cho di sản liên tỉnh. Bên cạnh đó, Ban còn tăng cường nghiên cứu, thực hiện các đề tài khoa học về Di sản, làm cơ sở cho công tác quản lý, bảo tồn các giá trị của di sản; tăng cường thiết bị, phương tiện và nhân lực thu gom, xử lý rác thải; phối hợp tổ chức các đợt ra quân thu gom rác; nâng cao nhận thức trách nhiệm cho cộng đồng, tổ chức và cá nhân; kiểm soát tốt các điểm rác thải trên bờ không để phát tán; tuyên truyền cho các cá nhân có hoạt động trên vịnh có ý thức bảo vệ môi trường nhằm giữ gìn vệ sinh môi trường, cảnh quan, sinh thái Vịnh Hạ Long…

Hoàng Quỳnh (Báo Quảng Ninh)