BHXH, BHYT là hai trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội, góp phần bảo đảm cuộc sống cho người dân trước những rủi ro về sức khỏe, việc làm và thu nhập. Những năm qua, với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị cùng sự đồng thuận của doanh nghiệp và nhân dân, Quảng Ninh đã đạt nhiều kết quả tích cực trong thực hiện chính sách BHXH, BHYT, từng bước hiện thực hóa mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội bền vững, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Dấu ấn từ tăng trưởng bền vững

Những năm qua, Quảng Ninh luôn nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về phát triển kinh tế, cải cách hành chính và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Song hành với mục tiêu tăng trưởng kinh tế, tỉnh đặc biệt quan tâm đến công tác bảo đảm an sinh xã hội, trong đó mở rộng diện bao phủ BHXH, BHYT được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Với sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh cùng sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, công tác phát triển người tham gia BHXH, BHYT trên địa bàn đã đạt nhiều kết quả tích cực. Các chỉ tiêu về BHXH, BHYT liên tục tăng trưởng qua từng năm, phản ánh hiệu quả của các giải pháp tổ chức thực hiện cũng như sự đồng thuận ngày càng cao của người dân đối với chính sách an sinh xã hội.

Nếu như năm 2024, toàn tỉnh có trên 305.000 người tham gia BHXH, tăng hơn 16.000 người so với năm 2023, đạt 48,07% lực lượng lao động trong độ tuổi. Số người tham gia BHTN đạt trên 256.000 người, tương đương 40,33% lực lượng lao động. Đây là kết quả đáng ghi nhận trong bối cảnh thị trường lao động còn chịu nhiều tác động từ những biến động của nền kinh tế trong nước và thế giới.

Năm 2025, kết quả phát triển người tham gia tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Toàn tỉnh có khoảng 332.600 người tham gia BHXH, tăng hơn 27.000 người so với năm trước, đạt 52,05% lực lượng lao động trong độ tuổi. Số người tham gia BHYT duy trì trên 1,3 triệu người, tỷ lệ bao phủ đạt 95,76% dân số. Tổng số thu BHXH, BHYT, BHTN đạt 9.916 tỷ đồng, tăng hơn 1.000 tỷ đồng so với năm 2024 và vượt chỉ tiêu được giao.

BHXH tỉnh phối hợp với Sở Nội vụ và Bưu điện tỉnh tổ chức Lễ ra quân hưởng ứng tháng vận động triển khai BHXH toàn dân, tháng 5/2026.

Đặc biệt, bước sang năm 2026, đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì. Hết tháng 4/2026, toàn tỉnh có 349.627 người tham gia BHXH, đạt 55,79% lực lượng lao động trong độ tuổi; trong đó có trên 299.000 người tham gia BHXH bắt buộc và gần 50.000 người tham gia BHXH tự nguyện. Số người tham gia BHTN đạt 284.715 người, chiếm 43,8% lực lượng lao động; tỷ lệ bao phủ BHYT đạt 96,4% dân số, thuộc nhóm các địa phương có tỷ lệ bao phủ cao nhất cả nước.

Đằng sau những con số tăng trưởng đó là hàng trăm nghìn người dân đã và đang được bảo vệ trước các rủi ro về sức khỏe, việc làm và thu nhập. Mỗi tấm thẻ BHYT được phát hành, mỗi người lao động tham gia BHXH không chỉ là một chỉ tiêu hoàn thành mà còn là một “điểm tựa an sinh” cho cá nhân, gia đình và cộng đồng.

Bên cạnh việc mở rộng diện bao phủ, công tác giải quyết và chi trả các chế độ BHXH, BHYT, BHTN luôn được thực hiện đầy đủ, kịp thời, đúng quy định. Hằng năm, hàng trăm nghìn lượt người được thụ hưởng các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp và khám, chữa bệnh BHYT. Điều đó góp phần giảm gánh nặng tài chính cho người dân, nhất là những gia đình có hoàn cảnh khó khăn, người mắc bệnh hiểm nghèo hoặc người lao động mất việc làm.

Có thể khẳng định, kết quả tăng trưởng về người tham gia BHXH, BHYT trong những năm qua không đơn thuần là sự gia tăng về số lượng, mà còn phản ánh chất lượng của hệ thống an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh. Đây là nền tảng quan trọng để Quảng Ninh tiếp tục hiện thực hóa mục tiêu phát triển bao trùm, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân trong giai đoạn mới.

Động lực mở rộng diện bao phủ

Để đạt được những kết quả nêu trên, Quảng Ninh đã chủ động ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương, tạo động lực quan trọng để người dân tham gia BHXH, BHYT.

Một trong những chính sách mang tính đột phá là Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐND của HĐND tỉnh về hỗ trợ mức đóng BHXH tự nguyện giai đoạn 2023-2027. Theo đó, ngoài mức hỗ trợ từ ngân sách Trung ương, tỉnh hỗ trợ thêm 30% mức đóng đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo và 20% đối với các nhóm đối tượng khác.

Cán bộ BHXH tỉnh và Hội Liên hiệp phụ nữ phường Hiệp Hòa tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện, tháng 5/2026.

Chính sách này đã tạo điều kiện cho lao động tự do, nông dân, tiểu thương và những người làm việc trong khu vực phi chính thức có cơ hội tiếp cận BHXH dễ dàng hơn. Đây là nhóm đối tượng vốn có thu nhập không ổn định, trước đây ít quan tâm hoặc chưa đủ điều kiện tham gia BHXH. Nhờ sự hỗ trợ của Nhà nước, nhiều người dân đã mạnh dạn tham gia BHXH tự nguyện để tích lũy cho tương lai, bảo đảm cuộc sống khi hết tuổi lao động.

Không chỉ góp phần mở rộng diện bao phủ BHXH, chính sách hỗ trợ còn mang ý nghĩa lâu dài trong việc giảm áp lực chi trợ cấp xã hội đối với người cao tuổi, từng bước hình thành văn hóa chủ động tham gia bảo hiểm trong cộng đồng.

Tiếp đó, Nghị quyết số 91/2025/NQ-HĐND về hỗ trợ đóng BHYT cho một số nhóm đối tượng giai đoạn 2026-2030 tiếp tục thể hiện sự quan tâm của tỉnh đối với các nhóm yếu thế trong xã hội. Nhiều người dân có hoàn cảnh khó khăn, người sinh sống ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa được hỗ trợ tham gia BHYT, qua đó giảm gánh nặng chi phí y tế khi không may ốm đau, bệnh tật.

Thực tế cho thấy, BHYT ngày càng khẳng định vai trò là “lá chắn” tài chính hiệu quả đối với người dân. Nhiều trường hợp mắc bệnh nặng, chi phí điều trị lên tới hàng trăm triệu đồng đã được quỹ BHYT chi trả phần lớn kinh phí, giúp người bệnh giảm bớt khó khăn và có điều kiện tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng.

Cùng với các chính sách hỗ trợ tài chính, cải cách hành chính và chuyển đổi số được xác định là giải pháp đột phá nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

BHXH tỉnh đã triển khai hiệu quả cơ chế một cửa, một cửa liên thông; đẩy mạnh giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử; thực hiện công khai, minh bạch quy trình, thời gian giải quyết hồ sơ. Hiện nay, 100% dịch vụ công của ngành được cung cấp trực tuyến mức độ 4; 13 dịch vụ công trực tuyến được tích hợp trên Cổng dịch vụ công quốc gia.

Đặc biệt, việc kết nối cơ sở dữ liệu của ngành với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã tạo bước chuyển mạnh mẽ trong cải cách thủ tục hành chính. Người dân có thể sử dụng căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VssID để thực hiện nhiều giao dịch liên quan đến BHXH, BHYT mà không cần xuất trình nhiều loại giấy tờ như trước đây.

Người dân giải quyết thủ tục liên quan chính sách BHXH, BHYT tại Trung tâm Hành chính công phường Hồng Gai.

Hiện tỷ lệ đồng bộ dữ liệu giữa BHXH tỉnh với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đạt 99,8%. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng hệ sinh thái số trong lĩnh vực an sinh xã hội, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ người dân.

Một kết quả nổi bật khác là việc triển khai chi trả các chế độ BHXH, trợ cấp thất nghiệp không dùng tiền mặt. Đến nay, tỷ lệ người hưởng nhận các chế độ qua tài khoản ngân hàng đạt 92%, thuộc nhóm địa phương dẫn đầu cả nước. Phương thức chi trả hiện đại không chỉ bảo đảm an toàn, minh bạch mà còn giúp người dân tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại.

Những nỗ lực cải cách hành chính và chuyển đổi số đã góp phần nâng cao mức độ hài lòng của người dân. Chỉ số SIPAS đối với sự phục vụ của BHXH tỉnh những năm gần đây luôn đạt trên 96%, cho thấy sự ghi nhận tích cực của người dân và doanh nghiệp đối với chất lượng phục vụ của ngành.

Đưa chính sách đến gần người dân 

Thực tiễn cho thấy, một trong những yếu tố quan trọng tạo nên thành công của Quảng Ninh trong phát triển BHXH, BHYT chính là sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở.

Ngay từ năm 2021, UBND tỉnh đã thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT cấp tỉnh nhằm tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách trên địa bàn. Sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh tiếp tục kiện toàn ban chỉ đạo các cấp để bảo đảm hoạt động hiệu quả, thông suốt. Đến nay, 100% xã, phường trên địa bàn tỉnh đã kiện toàn ban chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT do lãnh đạo UBND cấp xã làm trưởng ban. Đây là lực lượng nòng cốt trong việc tổ chức triển khai các nhiệm vụ phát triển người tham gia BHXH, BHYT tại cơ sở.

Nhiều địa phương đã đưa chỉ tiêu phát triển người tham gia BHXH, BHYT vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm; giao nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị, khu dân cư và thường xuyên kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện.

BHXH tỉnh và Viện KSND tỉnh phối hợp trao đổi thông tin về hành vi chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN; gian lận giả mạo hồ sơ trong việc thực hiện BHXH, BHYT, BHTN, tháng 4/2026.

Chính quyền cơ sở đóng vai trò quan trọng trong việc rà soát các nhóm đối tượng tiềm năng, lập danh sách, tuyên truyền, vận động và hướng dẫn người dân tiếp cận chính sách. Nhiều địa phương còn huy động nguồn lực xã hội hóa để hỗ trợ thẻ BHYT cho người có hoàn cảnh khó khăn, học sinh, sinh viên và các đối tượng yếu thế.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền luôn được xác định là giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận trong xã hội đối với chính sách BHXH, BHYT.

BHXH tỉnh đã phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, địa phương, các tổ chức đoàn thể và cơ quan truyền thông triển khai nhiều hình thức tuyên truyền phong phú, đa dạng. Nội dung tuyên truyền được đổi mới theo hướng dễ hiểu, dễ tiếp cận, bám sát nhu cầu thông tin của từng nhóm đối tượng.

Từ các hội nghị đối thoại với doanh nghiệp, người lao động đến các buổi tư vấn lưu động tại chợ dân sinh, trung tâm thương mại, khu công nghiệp; báo chí truyền thống đến các nền tảng số, mạng xã hội đều được khai thác hiệu quả để đưa chính sách đến gần người dân hơn.

Đặc biệt, đội ngũ nhân viên tổ chức dịch vụ thu, cán bộ hội phụ nữ, đoàn thanh niên, hội nông dân, bưu điện đã trở thành những “cánh tay nối dài” của ngành BHXH trong công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đã tổ chức 48 hội nghị tuyên truyền với trên 2.500 người tham gia; đăng tải 207 tin, bài, phóng sự; phát gần 3.200 lượt tuyên truyền trên hệ thống truyền thanh cơ sở; triển khai hơn 1.700 sản phẩm truyền thông số; phát hành trên 11.100 tờ rơi, tờ gấp và tổ chức 30 lễ ra quân tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH, BHYT.

Nhờ tham gia BHYT, nhiều bệnh nhân mắc bệnh mạn tính giảm được chi phí điều trị lâu dài. (Trong ảnh: Thăm khám bệnh nhân tại Khoa Thận - Lọc máu, Bệnh viện Bãi Cháy).

Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan BHXH, chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể và cộng đồng doanh nghiệp, nhận thức của người dân về ý nghĩa, quyền lợi khi tham gia BHXH, BHYT ngày càng được nâng cao. Đây là yếu tố quan trọng tạo nền tảng cho việc phát triển người tham gia theo hướng bền vững.

Hướng tới mục tiêu BHXH, BHYT toàn dân

Bám sát các mục tiêu, nhiệm vụ được Chính phủ và tỉnh giao, BHXH tỉnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tiếp tục mở rộng diện bao phủ BHXH, BHYT trong giai đoạn 2026-2030.

Theo Nghị quyết số 403/NQ-CP của Chính phủ, đến năm 2030, Quảng Ninh phấn đấu có 501.000 người tham gia BHXH, trong đó ít nhất 100.000 người tham gia BHXH tự nguyện; khoảng 62% người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu hoặc các chế độ bảo đảm thu nhập thường xuyên.

Riêng năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu phát triển 317.793 người tham gia BHXH bắt buộc; 54.043 người tham gia BHXH tự nguyện; 296.028 người tham gia BHTN; gần 1,4 triệu người tham gia BHYT; tổng số thu BHXH, BHYT, BHTN đạt trên 10.700 tỷ đồng.

Để hoàn thành các mục tiêu này, ngành BHXH tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng phục vụ và tăng cường phối hợp với các sở, ngành trong rà soát, khai thác nguồn phát triển người tham gia.

Cán bộ BHXH tỉnh tuyên truyền chính sách BHXH, BHYT đến người dân xã Lương Minh, tháng 5/2026.

Một trong những giải pháp trọng tâm là tăng cường kết nối dữ liệu giữa cơ quan BHXH với cơ quan Thuế và Sở Tài chính nhằm rà soát các doanh nghiệp mới thành lập, đối chiếu dữ liệu quyết toán thuế để phát hiện các đơn vị thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc nhưng chưa đăng ký.

Đặc biệt, khu vực doanh nghiệp tư nhân tiếp tục được xác định là dư địa lớn để mở rộng diện bao phủ BHXH. Từ 4.183 doanh nghiệp tham gia BHXH năm 2018, đến quý I/2026 toàn tỉnh đã có 8.251 doanh nghiệp tham gia. Số lao động tham gia BHXH bắt buộc trong khối doanh nghiệp tư nhân tăng từ 64.062 người lên 89.176 người, khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của khu vực kinh tế tư nhân trong bảo đảm an sinh xã hội.

Song song với đó, công tác thanh tra, kiểm tra tiếp tục được tăng cường nhằm kịp thời phát hiện, xử lý tình trạng chậm đóng, trốn đóng, nợ đọng BHXH, BHYT, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.

Với quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị, sự nỗ lực của ngành BHXH cùng sự đồng hành của doanh nghiệp và nhân dân, Quảng Ninh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu BHXH, BHYT toàn dân. Đây không chỉ là nhiệm vụ an sinh xã hội trước mắt mà còn là nền tảng để xây dựng một xã hội phát triển hài hòa, bền vững, nơi mọi người dân đều được bảo đảm quyền lợi về chăm sóc sức khỏe và an sinh khi về già, góp phần xây dựng Quảng Ninh ngày càng giàu đẹp, văn minh và hạnh phúc.

Dương Trường (Báo Quảng Ninh)